داوری در قرارداد مشارکت در ساخت / وظایف داور در قرارداد مشارکت در ساخت

در قراردادهای مشارکت در ساخت، همه چیز معمولاً از یک توافق ساده و امید به سود مشترک شروع می‌شود؛ اما واقعیت این است که بخش قابل توجهی از این قراردادها در میانه راه به اختلاف می‌رسند. اختلاف بر سر تأخیر در ساخت، کیفیت اجرا، تقسیم واحدها یا حتی فسخ قرارداد، موضوعاتی هستند که می‌توانند هزینه‌های مالی و زمانی سنگینی به مالک و سازنده تحمیل کنند.

در چنین شرایطی، بسیاری از افراد تصور می‌کنند تنها راه حل، مراجعه به دادگاه و ورود به یک مسیر طولانی و پیچیده حقوقی است؛ مسیری که گاهی ماه‌ها یا حتی سال‌ها زمان می‌برد. اما آیا راه سریع‌تر و هوشمندانه‌تری وجود ندارد؟

اینجاست که «داوری در قرارداد مشارکت در ساخت» به‌عنوان یک ابزار حرفه‌ای و کارآمد وارد می‌شود. راهکاری که اگر به‌درستی در قرارداد پیش‌بینی و تنظیم شود، می‌تواند اختلافات را با سرعت بیشتر، هزینه کمتر و توسط افراد متخصص حل‌وفصل کند.

در این مقاله، به‌صورت کامل و کاربردی بررسی می‌کنیم که داوری در مشارکت در ساخت دقیقاً چیست، چه مزایا و محدودیت‌هایی دارد، چگونه باید شرط داوری را اصولی تنظیم کرد و در صورت صدور رأی داور، چه راه‌هایی برای اعتراض وجود دارد. اگر قصد تنظیم قرارداد مشارکت در ساخت دارید یا درگیر اختلاف شده‌اید، این راهنما می‌تواند از بروز خسارت‌های جدی جلوگیری کند.

داوری در قرارداد مشارکت در ساخت به چه معناست؟

داوری در قرارداد مشارکت در ساخت یکی از مهم‌ترین شروط قراردادی است که طرفین برای حل اختلافات احتمالی در متن قرارداد پیش‌بینی می‌کنند. مطابق مقررات قانون آیین دادرسی مدنی، اشخاص می‌توانند توافق کنند که در صورت بروز اختلاف، به جای مراجعه مستقیم به دادگاه، موضوع توسط یک یا چند داور رسیدگی و درباره آن تصمیم‌گیری شود.

در قراردادهای مشارکت در ساخت، اختلاف میان مالک و سازنده امری رایج است؛ از جمله اختلاف درباره تأخیر در اجرای پروژه، کیفیت ساخت، نحوه تقسیم واحدها، هزینه‌های اضافی، فسخ قرارداد یا اجرای تعهدات. درج شرط داوری باعث می‌شود این اختلافات با سرعت بیشتر، هزینه کمتر و توسط فردی متخصص در امور ساختمانی یا حقوقی بررسی شود.

منظور از توافق نامه داوری چیست؟

طرفین قرارداد مشارکت در ساخت با تنظیم یک قرارداد یا توافق نامه داوری مجزا از قرارداد مشارکت در ساخت، حل و فصل اختلاف خود را به داوری ارجاع می دهند. طرفین توافق نامه داوری همچون قرارداد اصلی باید اهلیت و اختیار برای انعقاد توافق داوری را داشته باشند. قرارداد یا توافق نامه داوری ممکن است به صورت عادی به قرارداد اصلی الحاق گردد یا به صورت رسمی در دفاتر اسناد رسمی تنظیم گردد.

حتما بخوانید: چک لیست حقوقی قرارداد مشارکت در ساخت

تفاوت قرارداد داوری و شرط داوری در قرارداد مشارکت در ساخت

طرفین یک قرارداد مشارکت در ساخت می توانند توافق نمایند که اختلاف به وجود آمده را به داوری ارجاع نمایند. این مورد زمانی پیش خواهد آمد درقرارداد مشارکت در ساخت هیچ اشاره ای به داوری نشده است و طرفین بعد از قراداد مشارکت در ساخت تمایل به تعیین داور و ارجاع به داوری دارند. ولی شرط داوری، شرطی است که در خود قرارداد مشارکت در ساخت گنجانده شده است. شرط داوری تابع قرارداد مشارکت در ساخت می باشد که اگر قراداد مشارکت درساخت فسخ یا اقاله شود، شرط داوری نیز ساقط خواهد شد.

وظایف و اختیارات داور در قرارداد مشارکت در ساخت

داور یا داوران در انجام داوری دارای وظایف و اختیاراتی می باشند. داوری که به موجب شرط داوری مندرج در قرارداد مشارکت در ساخت یا قرارداد جداگانه انتخاب می شود، ملزم به رعایت تشریفات قانون آیین دادرسی مدنی نمی باشد.

اگر داوران متعدد باشند، ملزم به تشکیل جلسه با یکدیگر و صدور رای بر اساس نظر اکثریت می باشند. چنانچه داور جهت رای داوری نیاز به نظر کارشناس داشته باشد، می تواند از نظر کارشناس استفاده نماید.

داوری که ضمن قرارداد مشارکت در ساخت انتخاب می شود، می تواند به موضوع جعل سند نیز رسیدگی نماید البته صلاحیت رسیدگی به جاعل را نخواهد داشت.

اعتراض به رای داور در قرارداد مشارکت در ساخت

اگر رای داور دارای ایراداتی باشد، شخصی که رای به زیان او صادر شده می تواند به رای داور اعتراض نماید. دادگاهی که به این موضوع رسیدگی خواهد نمود، دادگاهی است که بنا بر توافق مالک و سازنده اختلاف را به داوری ارجاع نموده است. منظور از اعتراض به رای داور، درخواست ابطال رای می باشد. مهلت اعتراض به رای داور 20 روز از تاریخ ابلاغ می باشد. در اعتراض به رای داور، دعاوی مانند تقابل، ورود ثالث، جلب ثالث قابل طرح کردن نیستند.

حتما بخوانید: فسخ قرارداد مشارکت در ساخت در شرایط جنگی

مزایای داوری در قرارداد مشارکت در ساخت

• رسیدگی سریع‌تر نسبت به دادگاه
• محرمانه ماندن اختلافات طرفین
• امکان انتخاب داوری متخصص در حوزه ساخت‌وساز و قراردادهای ملکی
• کاهش هزینه‌های دادرسی و تشریفات قضایی
• قطعی بودن رأی داور، مگر در موارد محدود مقرر در قانون

شرایط اعتبار شرط داوری

برای اینکه شرط داوری معتبر باشد، بهتر است در قرارداد موارد زیر به‌طور دقیق مشخص شود:

• نام و مشخصات کامل داور یا نحوه انتخاب وی.
• حدود اختیارات داور.
• مدت زمان رسیدگی.
• نحوه ابلاغ اوراق و رأی.
• تعیین داور جایگزین در صورت فوت، استعفا یا امتناع داور از رسیدگی.

آیا رأی داور لازم‌الاجرا است؟

بله. رأی داور پس از صدور، در صورتی که مطابق قانون باشد، برای طرفین لازم‌الاتباع است و ذی‌نفع می‌تواند از دادگاه صالح درخواست صدور اجرائیه کند. البته در موارد محدودی مانند خروج داور از حدود اختیارات، صدور رأی برخلاف قوانین آمره یا عدم رعایت تشریفات اساسی، امکان درخواست ابطال رأی داوری وجود دارد.

نکات مهم هنگام تنظیم شرط داوری

در بسیاری از قراردادهای مشارکت در ساخت، شرط داوری به صورت کلی نوشته می‌شود؛ مانند «کلیه اختلافات به داوری ارجاع می‌شود.» این عبارت هرچند اصل داوری را ایجاد می‌کند، اما در عمل ممکن است مشکلاتی در انتخاب داور یا نحوه رسیدگی ایجاد کند. به همین دلیل توصیه می‌شود شرط داوری به صورت دقیق و با پیش‌بینی تمام جوانب تنظیم شود.

حتما بخوانید: وکالت کاری مشارکت در ساخت

کلام پایانی

داوری در قرارداد مشارکت در ساخت ابزاری مؤثر برای حل سریع و تخصصی اختلافات میان مالک و سازنده است. تنظیم صحیح شرط داوری می‌تواند از اطاله دادرسی، افزایش هزینه‌ها و بروز اختلافات جدید جلوگیری کند و امنیت حقوقی قرارداد را افزایش دهد. به همین دلیل، توصیه می‌شود هنگام تنظیم قرارداد مشارکت در ساخت، شرط داوری با دقت و متناسب با ویژگی‌های پروژه تدوین شود.

سوالات متداول